Bộ phim Frankenstein của Guillermo del Toro đang được chờ đợi như một bản tái sinh đầy tham vọng của kiệt tác văn học kinh điển từ Mary Shelley. Đây không chỉ là một dự án điện ảnh thông thường mà còn là đỉnh cao của một ám ảnh cá nhân, kéo dài hàng thập kỷ trong sự nghiệp lừng lẫy của đạo diễn người Mexico. Từ thuở ấu thơ, khi lần đầu tiếp xúc với câu chuyện về Victor Frankenstein và tạo vật của ông, del Toro đã nuôi dưỡng một niềm đam mê sâu sắc, đưa mọi ám ảnh và chủ đề xuyên suốt các tác phẩm của mình hội tụ trong một cơn mộng điện ảnh quái dị nhưng đẹp đẽ đến rùng mình. Tác phẩm này hứa hẹn sẽ khai thác sâu sắc hơn vào những định nghĩa về nhân tính, sự sáng tạo và hệ quả của chúng, mở ra một chương mới cho huyền thoại về Frankenstein.
Hành Trình Sáng Tạo: Guillermo del Toro và Ám Ảnh Frankenstein
Câu chuyện về Frankenstein đã in sâu vào tâm trí Guillermo del Toro từ khi ông còn là một cậu bé ở Guadalajara, Mexico. Ở tuổi lên bảy, ông say mê xem Frankenstein (1931) của James Whale, một trải nghiệm điện ảnh đã gieo mầm cho niềm đam mê quái vật và thế giới kỳ ảo. Bốn năm sau, ở tuổi mười một, việc đọc tiểu thuyết Frankenstein hay Prometheus hiện đại (1818) của Mary Shelley đã củng cố thêm tầm nhìn nghệ thuật của ông, định hình một phần lớn sự nghiệp sau này.
Sự nghiệp đạo diễn của del Toro, từ những tác phẩm kinh dị đậm chất Gothic như Cronos (1992) đến những thiên sử thi kỳ ảo từng đoạt giải Oscar như Pan’s Labyrinth (2006) và The Shape of Water (2017), đều mang đậm những xung động kiểu Frankenstein. Ông nổi tiếng với khả năng phi thường trong việc bộc lộ tính người của những sinh vật bị xã hội ruồng bỏ và đồng thời phơi bày sự tàn bạo, phi nhân tính ẩn sâu trong chính con người. Trong The Shape of Water, khán giả được dẫn dắt để đồng cảm với một sinh vật lưỡng cư mình vảy, khao khát tình yêu thương và sự thấu hiểu, trong khi người truy sát nó lại đại diện cho sự tàn nhẫn và hẹp hòi. Tương tự, Nightmare Alley (2021) của ông cho thấy rằng, giữa những con người bị xem là dị dạng trong gánh xiếc, chính gã đàn ông điển trai, quyến rũ mới là kẻ mang tâm hồn quái vật thực sự.
Bộ phim Pan’s Labyrinth, một đỉnh cao trong sự nghiệp của del Toro, cũng chứa đựng những liên hệ mạnh mẽ với Frankenstein. Tác phẩm này là một sự tôn kính rõ ràng đối với The Spirit of the Beehive (1973) của Víctor Erice, một bộ phim ẩn dụ về cô bé sáu tuổi tin rằng con quái vật Frankenstein là có thật sau khi xem bản phim năm 1931. Những trải nghiệm này, cùng với hành trình khám phá thế giới của những sinh vật khác biệt, đã biến del Toro thành một chuyên gia không ai sánh kịp trong việc xây dựng các câu chuyện kinh dị – kỳ ảo có chiều sâu triết lý, luôn đặt câu hỏi về ranh giới giữa cái đẹp và sự quái dị, giữa nhân tính và bản năng nguyên thủy. Frankenstein của ông không chỉ là một dự án cá nhân mà còn là sự tổng hòa của toàn bộ triết lý nghệ thuật mà ông đã theo đuổi bấy lâu. Đây là cơ hội để ông thể hiện một cách trọn vẹn nhất những gì ông đã học hỏi và chiêm nghiệm về một trong những huyền thoại vĩ đại nhất mọi thời đại.
Guillermo del Toro bên trong bối cảnh phim Frankenstein của ông
Tái Định Nghĩa Sinh Vật: Diện Mạo và Tâm Hồn của Frankenstein Mới
Trong phiên bản Frankenstein của Guillermo del Toro, Sinh vật, được thể hiện bởi nam diễn viên Jacob Elordi, mang một diện mạo và chiều sâu tâm lý hoàn toàn khác biệt so với những hình tượng quen thuộc trước đây. Thay vì một gã khổng lồ xanh xám, thô kệch, Elordi hóa thân thành một hình mẫu mê hoặc như tạc từ đá cẩm thạch, toát lên vẻ cao lớn, mảnh khảnh với làn da ngà và cái đầu trọc. Khuôn mặt và thân hình của Sinh vật được điểm xuyết những mảng xanh xám buồn bã, gợi lên cảm giác về một thực thể vừa nhân tạo vừa mang nặng nỗi đau thể xác và tinh thần. Sự lựa chọn này cho thấy một nỗ lực của del Toro trong việc giải phóng Sinh vật khỏi những khuôn mẫu giễu nhại, hướng đến một sự phức tạp và dễ tổn thương hơn.
Lần đầu tiên khán giả bắt gặp Sinh vật, hắn xuất hiện như một bóng ma không mặt, khoác áo choàng đen, tràn đầy thù hận và lạnh lùng truy đuổi kẻ đã tạo ra mình: Nam tước Victor Frankenstein (Oscar Isaac). Bối cảnh được đặt vào năm 1857, trên một con tàu mắc kẹt trong băng ở Bắc Cực. Victor, khi ấy đang bị thương nặng, được thủy thủ đoàn do thuyền trưởng Anderson (Lars Mikkelsen) dẫn đầu, cho trú ẩn. Những chi tiết này có sự liên kết chặt chẽ với tiểu thuyết gốc của Shelley, nhưng del Toro đã thêm vào những tình tiết kịch tính đặc trưng của riêng mình, chẳng hạn như cảnh Sinh vật giết chết vài thủy thủ bằng tay không trước khi bị bắn và rơi khỏi mạn tàu, tưởng chừng đã chết. Tuy nhiên, trong một khoảnh khắc rất “del Toro”, những ngón tay xương xẩu của Sinh vật lại thực hiện một điệu nhảy lạch cạch trên tuyết, báo hiệu sự trở lại không thể tránh khỏi của hắn. Lời thét “Nó vẫn còn sống!” của một người, gợi nhắc đến bản phim kinh điển của Whale, càng khẳng định sự bất diệt của huyền thoại này.
Diễn xuất của Jacob Elordi được kỳ vọng sẽ mang lại một Sinh vật đầy đau thương và phẫn nộ âm ỉ. Hắn không chỉ là một công cụ báo thù mà còn là một cá thể đang trên hành trình khám phá bản thân và vị trí của mình trong một thế giới xa lạ và khắc nghiệt. Bị trôi dạt giữa miền băng giá hoang vu sau khi thoát khỏi phòng thí nghiệm Gothic của Victor, Sinh vật trải nghiệm cả chút tình người nhân hậu từ một ông lão mù (David Bradley) và bể khổ tột cùng từ phần còn lại của nhân loại. Hắn học đọc, học nói, và qua đó, đắm mình trong những nghịch lý về sự cứu rỗi của Thiên đường đã mất – một chi tiết trung thành với nguyên tác của Shelley. Từ đó, Sinh vật sớm kết luận rằng thế giới này vận hành bằng bạo lực, và với sức mạnh siêu phàm, khả năng tự phục hồi, cùng sự bất tử mà hắn chưa bao giờ mong muốn, hắn chính là kẻ được “thiên định” để thi hành bạo lực ấy.
Del Toro dành trọn vẹn lòng trắc ẩn cho Sinh vật, và nhờ diễn xuất của Elordi, người xem cũng sẽ cảm nhận được sự đồng cảm sâu sắc đó. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là sự quan tâm sâu nhất của del Toro lại hướng về Victor – kẻ sáng tạo dằn vặt. Sự đồng cảm này mang theo một hơi thở tự thú, bởi cả Victor và del Toro đều là những nghệ sĩ bị ám ảnh bởi chi tiết, luôn cố gắng đẩy công nghệ hiện hữu đến tận giới hạn và xa hơn nữa.
Jacob Elordi trong vai Sinh vật Frankenstein của Guillermo del Toro
Victor Frankenstein: Hubris, Bi Kịch Gia Đình và Nguồn Gốc Quái Vật
Câu chuyện về Victor Frankenstein trong phiên bản của Guillermo del Toro là một hành trình phức tạp, khám phá sâu sắc về nguồn gốc của sự ám ảnh, bi kịch gia đình và cái giá của khát vọng chinh phục cái chết. Nhờ một chút mưu mẹo, Sinh vật tạm thời bị kiềm chế, tạo điều kiện cho Victor yếu ớt có đủ thời gian để kể cho thuyền trưởng Anderson tốt bụng nghe câu chuyện đời mình. Trong một đoạn hồi tưởng kéo dài, khán giả được gặp Victor khi còn là một cậu bé (Christian Convery) – một đứa trẻ nhạy cảm, tóc đen, sinh ra trong đặc quyền nhưng phải chịu đựng sự tàn bạo từ người cha.
Cha cậu, Nam tước Leopold Frankenstein (Charles Dance), là một bác sĩ phẫu thuật, ông dạy con nghề y bằng sự khắc nghiệt và bằng những cú đánh mỗi khi “giảng dạy” không đủ. Cách giáo dục này đã định hình Victor thành một con người đầy mâu thuẫn, bị giằng xé giữa khát khao được công nhận và nỗi sợ hãi thất bại. Victor lại thân thiết hơn với mẹ mình, bà Claire (Mia Goth), một người phụ nữ dịu dàng, chăm chút. Tuy nhiên, bi kịch ập đến khi bà Claire qua đời lúc sinh đứa con thứ hai, William. Đối với Victor, cái chết của mẹ không chỉ là nỗi đau mất mát mà còn trở thành định mệnh, gieo vào lòng cậu hạt mầm của một khát vọng điên cuồng: chinh phục cái chết và vượt qua di sản tàn bạo của người cha bằng cách tự mình tạo ra sự sống.
Từ cậu bé Convery hiền lành, Victor đột ngột “hóa thân” thành Oscar Isaac – người nhập vai Victor trưởng thành với ánh mắt rực sáng của một kẻ bị ám ảnh đến mê loạn. Một trong những nghịch lý cay đắng nhất mà del Toro muốn truyền tải là việc Victor, với khát vọng vượt qua sự tàn bạo của cha mình, cuối cùng lại trở thành một người cha còn đòi hỏi hơn, thờ ơ hơn và tàn phá hơn nhiều so với Leopold. Del Toro, người luôn say mê những chi tiết tỉ mỉ của quá trình sáng tạo, biến việc “tái tạo sự sống” thành một chuỗi phép thử về nhân tính của Victor.
Khi bình thản bước qua những xác lính còn tươi trên chiến trường để thu thập nguyên liệu, Victor thể hiện một sự lạnh lùng vượt xa tính cách của một nhà khoa học. Người xem gần như có thể hình dung ông ta vừa huýt sáo vừa cưa một cánh tay người chết, thể hiện sự vô cảm đáng sợ trước sinh mạng. Del Toro còn dành sự chú tâm đặc biệt cho khoa học lưu trữ điện – cho phép một cơ thể hoạt động như một cục pin sạc vĩnh viễn – và cho cơ chế thu sét khổng lồ gắn trên đỉnh một ngọn tháp cô lập, nơi Victor tiến hành thí nghiệm. Thiết kế mỹ thuật xuất sắc của Tamara Deverell thực sự là một cơn “hội chứng tháp nhọn”, nơi những công trình kiến trúc kỳ vĩ và u ám phản ánh nội tâm rối ren của Victor.
Khi Sinh vật được hồi sinh một cách kỳ diệu – dù không hẳn như kế hoạch – Victor bị mê hoặc trong chừng năm phút, trước khi hoàn toàn chán nản. Hắn chỉ nhìn thấy những khiếm khuyết – mà không thấy được những phép màu kỳ lạ, không thể tiên liệu – trong chính tạo vật của mình. Sự từ chối này không chỉ định hình số phận của Sinh vật mà còn khắc họa một Victor Frankenstein với tâm hồn mục rữa, bị che mờ bởi kiêu hãnh và nỗi sợ hãi, không thể nhìn thấy vẻ đẹp và tiềm năng trong chính đứa con của mình. Điều này cũng làm nổi bật chủ đề về trách nhiệm của người sáng tạo, và những hậu quả khôn lường khi bỏ rơi chính tác phẩm của mình. Khán giả của gamestop.vn sẽ tìm thấy những phân tích sâu sắc về những khía cạnh này trong tác phẩm mới.
Oscar Isaac thủ vai Victor Frankenstein với ánh mắt ám ảnh trong phim del Toro
Elizabeth và Tín Hiệu Con Người: Phân Tích Các Chủ Đề Nổi Bật
Nếu người xem còn chưa nhận ra vòng lặp tàn nhẫn của lịch sử gia đình trong câu chuyện về Victor Frankenstein, thì sự xuất hiện của Mia Goth trong vai Elizabeth, vị hôn thê của William (Felix Kammerer) – em trai Victor – là một điểm nhấn tinh tế của Guillermo del Toro. Khi Victor dần đem lòng yêu cô, bộ phim tinh quái nhấn mạnh vào “hội chứng con trai cưng của mẹ” của hắn – một chạm Oedipus nhẹ nhàng nhưng đầy ẩn ý. Điều này được thể hiện rõ nét qua những bộ trang phục tuyệt đẹp của Kate Hawley, người đã khoác lên cả Claire (mẹ Victor) lẫn Elizabeth những chiếc váy rực rỡ, lộng lẫy như cánh chim, tạo ra một sự liên kết thị giác giữa hai người phụ nữ có ảnh hưởng sâu sắc đến tâm trí Victor.
Sau khi Victor giam Sinh vật dưới tầng hầm, chính Elizabeth là người phát hiện và kết bạn với hắn. Cô dần trở nên ghê tởm Victor, tỉ lệ thuận với lòng thương cảm mà cô dành cho tạo vật kia. Đây là một điểm sáng trong cách del Toro xây dựng nhân vật, khi ông sử dụng Mia Goth – một nữ diễn viên đã trở thành biểu tượng của thể loại kinh dị với những vai diễn gai góc trong Pearl (2022) và Infinity Pool (2023) – để đảm nhiệm vai một người phụ nữ tử tế, có lòng trắc ẩn. Sự lựa chọn này là một trò mạo hiểm đầy tinh tế, khi del Toro dùng ngôn ngữ hình ảnh và những kỳ vọng của thể loại kinh dị mà Goth đã gắn bó để đẩy khán giả đi xa hơn khỏi những khuôn mẫu của kinh dị, tập trung vào lòng nhân ái và sự thấu hiểu.
Xuyên suốt bộ phim, del Toro di chuyển, lơ lửng giữa những ý niệm đối nghịch, với sự bồn chồn như chính những chú bướm tuyệt đẹp mà Elizabeth – một nhà côn trùng học nghiệp dư – say mê quan sát. Những chú bướm này không chỉ là một biểu tượng về vẻ đẹp mong manh và sự biến đổi, mà còn thể hiện tính mong manh của sự sống và cái chết, một chủ đề cốt lõi của Frankenstein. Mong muốn giải phóng huyền thoại Frankenstein khỏi sự trì trệ của những mô phỏng cũ kỹ và giễu nhại, del Toro trở lại với tiểu thuyết của Shelley bằng sự tôn kính mới mẻ, dù chẳng ai nhầm ông với một kẻ bảo thủ văn chương.
Những phát kiến của ông tuôn trào từ chính bản chất của tác phẩm, nhưng cũng từ trong ông tràn ra; như thể ông đã hòa tan mình vào văn bản, để rồi càng đi sâu, những chệch hướng và sáng tạo cá nhân càng trở nên thân mật, riêng tư hơn. Một hình ảnh lặp lại ám ảnh là thiên thần khoác áo đỏ rực – hiện thân trong những giấc mơ thời thơ ấu của Victor. Đây là một bức tranh Công giáo sống dậy rực lửa, một hình tượng mang đậm dấu ấn của del Toro, gợi nhớ những tác phẩm trước đó của ông như Cronos (1992) và Hellboy II: The Golden Army (2008). Sự xuất hiện của các biểu tượng tôn giáo và siêu nhiên này không chỉ làm tăng tính kỳ ảo mà còn đặt ra những câu hỏi về đạo đức và ranh giới thần thánh trong quá trình sáng tạo của Victor.
Sau này, Victor sẽ mất một chân trong một vụ nổ kinh hoàng – chuỗi sự kiện căng thẳng đến mức ngay cả những fan trung thành nhất của del Toro cũng có thể không kịp nhận ra những cái gật đầu tinh tế với The Devil’s Backbone (2001), bộ phim chiến tranh ma quái của ông. Nhiều phim, nhiều quái vật – nếu gần như toàn bộ sự nghiệp của del Toro đều là hành trình chuẩn bị cho Frankenstein, thì thật hợp lý khi Frankenstein cũng mang trong nó ánh sáng lập lòe của tất cả những gì ông từng tạo ra. Đây là một tác phẩm tổng hòa, nơi mọi ý tưởng, mọi ám ảnh của del Toro được dệt nên thành một tấm thảm điện ảnh phong phú, phức tạp và đầy cảm xúc.
Mia Goth trong vai Elizabeth, vị hôn thê của Victor Frankenstein trong phim của Guillermo del Toro
Công Nghệ, Tài Trợ và Câu Hỏi về Tương Lai Điện Ảnh
Trong Frankenstein của Guillermo del Toro, câu chuyện không chỉ dừng lại ở bi kịch của Victor và Sinh vật, mà còn mở rộng ra những ẩn dụ sâu sắc về công nghệ, sự tài trợ và những hệ quả khó lường của chúng. Một nhân vật quan trọng trong bức tranh này là Henrich Harlander (Christoph Waltz), một tay buôn vũ khí với những mục đích đen tối riêng, đã kiên quyết tài trợ cho kế hoạch bất khả thi của Victor. Sự hiện diện của Harlander biến Frankenstein thành một ẩn dụ mạnh mẽ cho sự ngạo mạn của giới công nghệ và cơn ác mộng A.I. đang hiện hữu.
Nhà phê bình Amy Nicholson của Los Angeles Times đã dí dỏm ví Harlander như “một phiên bản của các nhà đầu tư mạo hiểm kiểu Bryan Johnson và Peter Thiel – những người đang hứng thú với việc bơm máu trẻ vào tĩnh mạch để duy trì tuổi xuân.” Nhận định này không chỉ châm biếm mà còn cảnh báo về những nguy hiểm tiềm tàng khi công nghệ được thúc đẩy bởi lòng tham và sự bất chấp đạo đức. Harlander đại diện cho một thế lực đen tối, sẵn sàng tài trợ cho bất kỳ dự án nào, dù điên rồ đến đâu, miễn là nó hứa hẹn quyền lực hoặc lợi nhuận. Sự song hành giữa Harlander và Victor làm nổi bật sự cộng hưởng giữa một nhà khoa học mù quáng và một kẻ tài phiệt vô đạo đức, tạo nên một công thức cho thảm họa.
Tôi đọc ra một tầng nghĩa hẹp hơn, có lẽ ít kinh hoàng hơn, nhưng lại ẩn chứa lời cảnh báo khác. Harlander – kẻ đỡ đầu giàu có, mê mẩn những cú “đột phá” – khiến tôi liên tưởng đến Netflix. Cũng như thí nghiệm được Harlander tài trợ của Victor kết thúc trong hỗn loạn, thì giấc mơ điện ảnh được Netflix chống lưng của del Toro, dù đẹp đẽ và tinh vi đến đâu, vẫn là một tạo vật bị tổn hại bởi chính công nghệ nuôi sống nó. Frankenstein là một bữa tiệc thị giác, nhưng không thật sự giàu sang hay tráng lệ như đáng ra phải thế. Khi xem trên màn ảnh lớn, bộ phim vừa rực rỡ vừa khiến người ta phải cau mày. Bạn nhận ra mức độ chi li phi thường trong thiết kế hình ảnh của del Toro, nhưng bản thân các khung hình lại có một độ phẳng kỹ thuật số khó chịu, thiếu hẳn chiều sâu và không khí bao trùm mà quay phim Dan Laustsen từng đạt được trong The Shape of Water hay Nightmare Alley. Hiệu ứng thị giác thì thừa thãi, lại quá phô trương.
Sinh vật Frankenstein của Guillermo del Toro trải nghiệm thế giới khắc nghiệt
Điều này đặt ra một câu hỏi lớn về tương lai của điện ảnh và vai trò của các nền tảng streaming. Liệu việc “tối ưu hóa” phim cho màn hình nhỏ có làm mất đi trải nghiệm điện ảnh thực sự? Với kế hoạch phát hành rạp hạn chế, khán giả phần lớn chỉ được thấy tác phẩm Frankenstein của Guillermo del Toro qua Netflix. Với những ai từng gặp gỡ những con quái vật đáng sợ nhất của đời mình trong bóng tối rạp chiếu phim, đó là một sự bất công – dù là thứ bất công mà ngành công nghiệp này đã mặc nhiên chấp nhận. Có thể del Toro thật sự sinh ra để làm bộ phim này, nhưng tôi không chắc ông sinh ra để làm nó cho Netflix. Nền tảng này, dù đang miệt mài ve vãn các đạo diễn lớn, vẫn chưa – và có lẽ cũng chẳng hề muốn – trả lời câu hỏi căn bản nhất: Điều gì khiến một bộ phim trở thành một bộ phim? Đây là một cuộc tranh luận sôi nổi trong giới phê bình và làm phim, và phiên bản Frankenstein này của del Toro có thể trở thành một ví dụ điển hình cho những thách thức mà các nhà làm phim phải đối mặt trong kỷ nguyên số.
Henrich Harlander (Christoph Waltz), nhà tài trợ bí ẩn trong Frankenstein của Guillermo del Toro
Định Nghĩa Con Người và Di Sản của Guillermo del Toro
Cuối cùng, Frankenstein của Guillermo del Toro không chỉ là một bộ phim mà còn là một cuộc đối thoại sâu sắc về bản chất của con người và những lựa chọn định hình nên chúng ta. “Điều gì làm một con người trở thành con người?” – một nhân vật tự hỏi trong cảnh cuối của Hellboy (2004), bộ phim chuyển thể truyện tranh của del Toro. “Là nguồn gốc của hắn, cách hắn ra đời ư? Tôi không nghĩ vậy. Chính là những lựa chọn hắn đưa ra – không phải cách hắn bắt đầu mọi thứ, mà là cách hắn quyết định kết thúc chúng.” Những lời này, dĩ nhiên, có thể dùng để miêu tả cả Victor Frankenstein lẫn tạo vật của hắn, đồng thời phản ánh triết lý cốt lõi mà del Toro luôn muốn truyền tải qua các tác phẩm của mình.
Điều kỳ diệu tích tụ trong bộ phim của del Toro là ông khiến ta quan tâm, sâu sắc và tha thiết, với cả hai nhân vật phức tạp này. Ông không đơn thuần tái hiện một câu chuyện cũ mà còn đào sâu vào những góc khuất tâm lý, phơi bày những mâu thuẫn nội tại của kẻ sáng tạo và nỗi đau khổ của tạo vật bị ruồng bỏ. Qua lăng kính của del Toro, khán giả không chỉ chứng kiến bi kịch mà còn được mời gọi suy ngẫm về lòng trắc ẩn, sự tha thứ và trách nhiệm đạo đức. Bộ phim này khẳng định vị thế của del Toro như một bậc thầy kể chuyện, người luôn tìm cách khám phá những điều phi thường trong cái bình thường và ngược lại. Di sản mà Frankenstein của Guillermo del Toro để lại không chỉ là một tác phẩm điện ảnh ấn tượng mà còn là một lời nhắc nhở mạnh mẽ về những gì định hình nên nhân tính và cách chúng ta đối diện với những sáng tạo của chính mình.
